Historia ośrodka

Olga Drahonowska-MaŁkowska (1888-1979) założycielka Ośrodka znana jest jako współtwórczyni - wraz z mężem Andrzejem Małkowskim - polskiego harcerstwa. Była drużynową III Drużyny Skautek im. Emilii Plater- pierwszej Żeńskiej drużyny na ziemiach polskich założonej w 1911 r.

Ośrodek jest urzeczywistnieniem jej pomysłu "szkoły pracy harcerskiej" - miejsca, gdzie w górskim, czystym powietrzu prowadzono dla przebywających dzieci nauczanie z zakresu szkoły podstawowej i gimnazjum. Praca z dziećmi nie ograniczała się do nauki, ale miała wyrabiać w wychowankach prawdomówność, samodzielność, chęć pomocy i opieki nad słabszymi. Teren pod ośrodek zakupiono w Sromowcach Wyżnych dzięki pomocy zaprzyjaźnionej angielskiej skautki. Główne prace przy powstających budynkach w stylu zakopiańskim wykonali cieśle ze Skalnego Podhala. Zorganizowano obozy robocze dla drużyn harcerskich ochotniczo zjeżdżających z całego kraju do pomocy przy budowie.

Pomocy ośrodkowi udzieliły drużyny harcerskie z całej Polski oraz skautki angielskie i z innych krajów. Na zaproszenie skautek z Ameryki Olga Małkowska spędziła trzy miesiące w USA wygłaszając serię odczytów o Polsce. Ta forsowna podróż wiosną 1925 roku przyniosła dochód 5tys. dolarów przeznaczonych na wyposażenie pierwszego z powstających budynków - "Dworku Cisowego". Został on uroczyście poświęcony 21 sierpnia 1925 roku w obecności licznie przybyłych drużyn harcerskich, mieszkańców wsi i zaproszonych gości. W 1927 roku powstał budynek "Orle Gniazdo", a w 1929 - "Watra". Ten ostatni, z dużym kominkiem - darem szkockich skautek, był miejscem zbiórek i imprez harcerskich.

Olga Małkowska brała czynny udział w międzynarodowym ruchu skautowym, należała do Światowego Komitetu Skautek i od 1922 roku brała udział w Konferencjach Światowych Skautek. Jako delegatka Polski uczestniczyła w 1927 r. w Konferencji Nowego Wychowania w Londynie, została także powołana do sekcji Opieki nad Młodzieżą w Lidze Narodów jako przedstawicielka Światowego skautingu Żeńskiego. Zajmowała się opieką i pomocą w szkoleniach dla skautek z Austrii, Węgier, Czechosłowacji i Rumunii. W Dworku odbywały się kursy i obozy międzynarodowe skautek.

Dworek Cisowy i jego gospodyni zwana Gaździną Oleńką mieli ogromny wpływ na podnoszenie kultury Życia codziennego Sromowiec i okolicznych wsi, szerzenie oświaty, czytelnictwa, zasad higieny, nauczania zawodu, prowadzenia gospodarstwa. Jako szkoła pracy harcerskiej Dworek Cisowy funkcjonował przez 16 lat, do września 1939r.

Po wybuchu wojny Olga Małkowska znalazła się w Wielkiej Brytanii. Prowadziła tam domy dla dzieci polskich w Dartmouth, w Castlemains w Szkocji oraz - po wojnie - w Hawson Court. W kwietniu 1961 r. wróciła do Polski i zamieszkała w Zakopanem. Ośrodek w Sromowcach przekazała w 1965 roku Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy na cele wypoczynku dzieci. Ta darowizna daŁa początek Szkolnemu Ośrodkowi Wypoczynkowemu "Orle Gniazdo" w jego obecnym kształcie.

A.P.